گبه

گبه

شاخص ترین محصول صنایع دستی استان بوشهر نوعی فرش بنام گبه است . علاوه برآن بافت انواع قالی و قالیچه در تقاط مختلف روستایی در میان عشایر ساکن در روستاها رایج می باشد .در استان بوشهر بافندگان به دو قشر تقسیم می شوند . یک عده بافندگانی هستند که مواد اولیه را به سرمایه خوشان تهیه می کنند و می فروشند که از وضعیت اقتصادی خوبی برخوردارند . قشر دیگر به صورت دستمزدی کار می کنند و مواد اولیه را از سایر منابع تحویل می گیرند . سابقه تاریخی : در هر جاکه دام وجود داشته است ، انسان به کاربرد پشم گوسفند پی برده و بعدها بافت گبه و گلیم درهمان مناطق معمول شده است ، روستای شول قدمت دیرینه در گبه بافی دارد. بعد از آن سرمک ، رود فاریاب ، ده کهنه و غیره

مشخصات یک گبه مرغوب :

1-دار محکم باشد .
2-چله کشی به خوبی انجام شده باشد .
3-گره باید محکم زده شود .
4-شانه به خوبی زده شود .
5-نخی را که بعد از گره زدن می بافند ، به اصطلاح زنجیری ، که درروستای شول به آن تپ کو می گویند به خوبی بافته شود و روی آن شانه زده شود .

نقوش و رنگهای گبه :

در این منطقه طرح ها بیشتر الهام گرفته از طبیعت است که در محل زندگی آنان وجود دارد ، مانند نقش بز ، پرنده و درخت که در قالی و گبه ها دیده می شود . ممکن است به صورت طرح بندی باشد ، یعنی یک قطعه از طرح در سر تا سر فرش چه در طول چه در عرض تکرار شده باشد . طرح هندسی هم در بافته ها یشان دیده می شود گبه های این مناطق صادراتی هستند و برای کشورهای اروپایی سفارش می گیرند . گبــه های امروزی با استفاده از طـرح ها و نقش های که به بافندگان داده می شود آماده می شود و طرح ها اصالت دیرین را ندارند . در گذشته همه گبه ها به رنگ خود پشم بافته می شد و رنگ دیگری نداشت .

نقش های گبه در روستای شول:
1-نقش دو لوزی سماور
2-نقش وسط چنگ
3-ماه و آفتاب
4-نقش حسین خانی
5-نقش کنگره ای
6-چنگ
7-قلیونی (محل اتصال دو لوزی را قلیونی می گویند)
8-نقش چنار
9-بغل خوسی
10- نقش ساده شده حیوان مانند نقش آهو که به آن شکال می گویند .

نقش های موجود در روستای کلمه :
1-ناظم
2-گل حاشیه و چهار شاخه
3-سراب
4-نقش بلبل
5-نقش تجریه ی حیوان
6-نقش کبک روی کوه
7-نقوش شطرنجی

گلیم بافی

گلیم

گلیم یکی از بافت های داری است که دراکثر نقاط کشورمان بافت آن رایج است . روستای شنبه از توابع شهرستان دشتی و روستای سرمک از توابع شهرستان دشتی بخش جم و ریز از توابع شهرستان کنگان و بسیاری از روستاهای استان بوشهربه گلیم بافی مشغولند . نقوش گلیم غالبا هندسی است ، اما در بعضی از مناطق مانند روستای سرخره (دشتستان) گلیم نقش دار ندارند و به صورت راه راه می بافند . رنگ گلیم متنوع است و به رنگهای مختلف می بافند .گاهی اوقات پشم را با رنگ گیاهی رنگ میکنند . مثلاً از پوست گردو رنگ قهوه ای می گیرند و از گل درخت گز رنگ قرمز می گیرند.

نقوش روستای شنبه

نقوشی حوضی ،چنگ ، تهرانی کوچک ، تهرانی بزرگ ، کشکولی ، دانه بیگی نقش خراسانی.نقوش روستای سرمک آقاجاری ، نیم خانه ، انگلیسی ، نصف حوض ، بحرونی ، خشت.تگین : نوعی گلیم است که این محصول مخصوص پختن نان است یعنی وسایل و ردنه زدن خمیر را بر روی تگین می گذرند و بر روی آن می نشینند و نان درست می کنند.

عبا بافی

عبا بافی از رشته های صنعت نساجی است که روزگاری در ایران و به ویژه در مناطق روستایی دارای گستردگی فراوانی بوده است . این صنعت در پاره ای از نقاط استان بوشهر مانند روستاهای تنگ ارم ، بنار آزادگان، زیارت ، سعدآباد ، بردخون ، کردوان سفلی و علیا و حومه شهر اهرم رایج بوده که علاوه بر تأمین نیازهای روستاهای استان به کشورهای حوزه خلیج فارس نیز صادر شده است . در حال حاضر (زمستان 1375) ارزش تولیدات عبا در سال بیش از 216000000ریال می باشد و تنها در سال گذشته مبلغ 000/108 مارک درآمد ارزی برای کشور داشته است .

نقوش و رنگها

در این بافت نقشی وجود ندارد . به صورت ساده بافته می شود رنگ قهوه ای ، کرم رنگ . به ندرت مشکی است .

حصیر بافی

حصیر بافی

حصیر بافی یکی از قدیمی ترین صنایع دستی و شاید کهن ترین آنهاست که به عنوان منشأ نساجی شناخته می شود و در بسیاری از کشورهای جهان به ویژه آن دسته از ممالکی که به مـــواد اولیه مورد نیاز این رشته دسترسی دارند مرسوم و متداول بوده است .امروزه در مناطق مختلف کشورمان که دسترسی به برگ درخت خرما ، ساقه گندم ، نی و ترکه وجود دارد ، محصولات این رشته به صورت حصیر بافی ، سبد بافی ، مروار بافی ، ترکه بافی ، چم بافی و چیغ بافی رایج است . در استان بوشهر به دلیل فراوانی برگ و الیاف خرما و گیاهان خودرو شبیه ساقه گنــــــدم که در اصطلاح محلی خاکه نامیده می شود. از دیر باز تولید انواع محصولات حصیری به منظور استفاده محلی و فروش در سایر بازارها در حد گسترده ای رایج بوده است و امروزه به دلیل جایگرینی محصولات کارخانه ای وعدم ثبات بازار فروش این محصولات از تولید آنها کاسته شده است و بیشتر به منظور مصرف داخلی روستائیان تهیه می گردد.

در روستــاهای تابعه گناوه ، دشتستان ، دشتی ، تنگستان و کنگان حصیر بافی رایج است .

 نقوش و رنگها

 برای رنگ کردن برگ نخل جوهر رنگی از عطاری تهیه می کنند که نام آن بقم است. بقم به چند رنـــــــگ وجود دارد و به رنگهای سبز ، آبی ، بنفش و نارنجی . بقم را با زرد چوبه مخلوط می کنند تا رنگ آن جلای بهتری داشته باشد و روشنتر شود و برای اینکه رنگ تیره تر یا روشنتر شود مقدار زردچوبه را کم یا زیادتر می کنند.نقش ها در حصیر یا سبد و دیگر محصولات ذهنی بافته می شود و به صورت لوزی های کنگره دار و هندسی بافته می شود.

محصولات

مهمترین محصول حصیری استان بوشهر که هم از نظر اقتصاد خود مصرفی دارای اهمیت ویژه ای می باشد و هم در گذشته در امارت متحده عربی دارای بازار مناسبی بود. نوع فرش حصیری به نام تک است که معمولاً به عرض ده سانتی متر بافته می شود و سپس به اندازه عرض مورد نظر قطعات ده سانتی حصیری در کنار یکدیگر دوخته می شود. از این محصول به منظور پوشش سقف کپرهای روستایی نیز استفاده می شود زیرا به دلیل نوع بافتنش به راحتی آب باران را از خود عبور می دهد. محصول دیگر به نام مغرف که نوعی زنبیل کوچک است .تویزه محصول دیگری است که دارای قابی دایره ای شکل است و بیشتر به عنوان جای نان مورد استفاده قرار می گیرد.تلی محصول دیگری که ظرف مناسبی برای نگهداری گندم ، جو و سایر حبوبات و غلات است.
سپک: ظرفی سینی مانند است و برای پاک کردن گندم مورد استفاده قرار می گیرد.
کنده:جای نگهداری میوه است .
چاکان: سبدی برای جمع آوری خرما است و به عنوان کفه ترازو و نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
بادبزن: که در انواع مختلف کوچک و بزرگ و ریز و درشت با تزئین و نوار دوزی رنگی بافته می شود.
طناب: که برای بالا رفتن از درخت خرما یا بالا کشیدن دلو آب از چاه مورد استفاده قرار می گیرد.
کلاه حصیری: در اندازه های مختلف و به صورت ساده یا رنگی بافته می شود.

سفالگری

سفالگری

به دلیل اهمیت حیاتی آب در منطقه كم آب و محروم بوشهر ، ساخت وسایلی كه بتواند نقشی در خنك كردن و خنك نگهداشتن آب داشته باشد از دیر باز مرسوم بوده و كارگاههای سفالگری كنگان و برازجان در جوار تهیه و تولید وسایل خنك كننده آب كه در اصطلاح محلی به آن حبانه می گویند به ساخت سایر فرآورده های سفالین از قبیل كوزه آب ، كوزه قلیان ، سر قلیان ، كشك ساب و غیره مشغول بوده اند كه این محصولات غالباً بدون لعاب به بازار عرضه می شده اند.در حال حاضر علاوه بركارگاههای سفالگری كنگان و برازجان در شهرستان دشتی و بندر دیلم نیزكارگاههای سفالگری وجود دارد.

نقوش و رنگها :

بیشتر سفال ها به رنگ قهوه ای ـ حنایی و سبز دیده می شود و نقش ها به صورت گل و برگ كنده كاری به صورت مارپیچ و نقش های لوزی وجود دارد.

گره چینی

گره چینی عبارت است از اتصال قطعات چوبی بوسیله اتصالات چوبی به نحوی كه نقش گره ای در آن مشاهده شود. برای گره چینی كه اغلب مشبك و همراه با شیشه (ولی چند تكه ) ساخته می شود نیاز به یك طرح گره ای است كه بر اساس آن قطعات چوبی را به طول و ضخامت مورد نظر بریده و سپس بسته به جای آن از نوع اتصال مناسب آن استفاده می كنند . در گره چینی اتصالات زیادی به كار می رود و ممكن است بر خلاف و سایل زیر ساختی در یك اتصال آن از چندین قطعه چوب استفاده شود و یك اتصال چندین چوب را به هم متصل كند. امروزه دیگر گره چینی در بوشهر رایج نیست اما در دوره قاجاریه بسیار مورد استفاده و رواج داشته ولی امروزه هنرمندان تنها به مرمت آن مشغولند.

نقوش و رنگها :

در كار گره كاری نقش ها به شرح ذیل می باشد1ـ پنج شمس مربع 2ـ هفت بند قوسی 3ـ شش بند قوسی 4ـ هشت قول 5ـ چهار قول 6ـ هشت شمس مربع 7ـ هلال خورسیدی 8ـ هلال كمانی 9ـ هلال تیز